มดทะเลทรายนับก้าวเดิน
"มดทะเลทรายเดินกลับบ้านได้ถูกต้องได้อย่างไร" ปริศนานี้ถูกไขออกได้ด้วยการทดลองที่เรียบง่าย แต่ชาญฉลาด เมื่อนักวิจัยต่อขามดให้ยาวขึ้น มันจะเดินเลยจุดหมายขณะเดินหาทางกลับบ้าน ผลที่ได้ให้ข้อสรุปว่ามดรู้ว่าพวกมันเดินมาไกลเพียงใดแล้วจากระบบการวัดจำนวนก้าวเดินภายในตัวมัน
มดที่อาศัยในทะเลทรายซาฮาร่าดูเหมือนพวกมันจะไม่เคยหลงทาง พวกมันเดินไปมาผ่านลักษณะภูมิประเทศที่ดูคล้ายกันหมด แต่เมื่อพวกมันได้อาหารชิ้นเล็ก ๆ มันก็สามารถมุ่งตรงกลับรัง โดยไม่ต้องหาทางกลับสู่เส้นทางเดิมที่มันเดินมาเสียก่อน พวกมันทำได้อย่างไร
ราวสองปีก่อน นักวิทยาศาสตร์ได้พบเคล็ดลับหนึ่งที่มดทะเลทรายใช้ในการนำทาง นั่นคือการจำตำแหน่งของจุดสังเกตต่าง ๆ ที่อยู่ห่างไกล ด้วยวิธีนี้ พวกมันสามารถเดินอยู่ในทิศทางที่ถูกต้อง ไม่หลงทิศ แต่สิ่งนี้อย่างเดียวไม่น่าจะเป็นข้อมูลที่เพียงพอในการหาทางกลับบ้าน เพราะมดจำเป็นต้องรู้ระยะทางที่มันเดินไปในทิศทางต่าง ๆ ทฤษฎีหนึ่งที่อาจเป็นไปได้ ก็คือมดคอยติดตามนับจำนวนก้าวเดินที่ได้ใช้ไป และด้วยเหตุที่ความยาวในแต่ละก้าวเดินมีความคงที่ เพราะฉะนั้นพวกมันจึงอาจจะสามารถคำนวณว่ามันเดินมาไกลเท่าไรแล้วจากบ้านของมัน
เพื่อทดสอบแนวคิดนี้ ทีมวิจัยหนึ่งซึ่งนำโดย แมทเธียส วิททลิงเกอร์ (Matthias Wittlinger) นักชีววิทยาแห่งมหาวิทยาลัยอูล์ม ประเทศเยอรมัน จึงทำการทดลองด้วยการปรับเปลี่ยนบางอย่างในตัวมดทะเลทราย
หลังจากที่จัดให้บ้านของมดเหล่านี้อยู่นอกห้องทดลอง นักวิจัยก็ปล่อยให้มด 25 ตัวเดินทางจากรังเป็นระยะ 10 เมตร จากนั้นก็รวบรวมเก็บพวกมันเอาไว้ในจุดเดียวกัน ในมดจำนวนนี้นักวิจัยแยกออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มแรก นักวิจัยเอาก้านเล็ก ๆ มาต่อเข้ากับขาของพวกมัน สำหรับกลุ่มที่สอง พวกเขาตัดขาของพวกมันให้สั้นลง และกลุ่มสุดท้าย (ถือว่าโชคดีที่สุด ฮา) พวกเขาต้องการให้เป็น กลุ่มควบคุม เพื่อไว้ใช้เปรียบเทียบ จึงไม่ได้ทำประการใดกับขาของพวกมัน ต่อจากนั้นนักวิจัยก็ให้อาหารชิ้นเล็ก ๆ แก่มดแต่ละตัว เพื่อให้มันขนกลับบ้าน และแล้วเวลาที่รอคอยก็มาถึง หลังจากปลดปล่อยให้พวกมันเป็นอิสระ มดเหล่านี้ก็รี่ตรงกลับบ้านของพวกมันทันที พร้อมด้วยเศษอาหารที่ปากของมัน สิ่งที่ควรสนใจและใส่ใจตอนนี้ก็คือ ถ้ามดทะเลทรายใช้วิธีการวัดจำนวนก้าวเดินจริง ๆ การปรับเปลี่ยนที่นักวิจัยทำขึ้น ก็ควรทำให้การคำนวณของพวกมันผิดพลาด หรืออย่างน้อย ๆ ก็ทำให้สับสน
ผลปรากฏว่า สำหรับมดพวกที่ถูกต่อขาให้ยาวขึ้นกับถูกตัดขาให้สั้นลง นอกจากพวกมันจะไม่สามารถกลับถึงบ้านได้แล้ว พวกมันยังจะกะประมาณระยะทางผิดพลาดตรงตามที่นักวิจัยทำนายไว้ด้วย นั่นคือพวกมดที่ถูกต่อขาจะเดินไปไกลเกินออกไปจากรังราว 5 เมตรก่อนจะหยุดเพื่อค้นหารัง ในขณะที่พวกมดที่ถูกบั่นขาจะหยุดลงตรงจุดก่อนถึงรัง ประมาณ 5 เมตร และอย่างที่คงจะคาดการณ์กันได้ มดในกลุ่มควบคุมเดินกลับถึงบ้านได้อย่างดี หลังจากมดที่ถูกเปลี่ยนความยาวของขาเหล่านี้กลับถึงรัง พวกมันก็สามารถออกจากรังและกลับสู่รังได้อย่างถูกต้องเหมือนเดิม เช่นเดียวกับมดปกติทั่วไปในรังของมัน นี่ยิ่งเป็นสิ่งที่สนับสนุนว่ามันใช้จำนวนก้าวเดินในการกำหนดตำแหน่งของรัง
นี่ถือเป็นหลักฐานที่น่าเชื่อถือได้จริง ๆ กล่าวโดย Mandyam Srinivasan นักชีววิทยาแห่งมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย ในกรุงแคนเบอรา ประเทศออสเตรเลีย "ตอนนี้ สิ่งที่ท้าทายใหม่อาจจะเป็นการค้นพบต่อไปว่ากลไกของระบบประสาทต่อการเคลื่อนไหวของขาในมดพวกนี้เป็นไปอย่างไร จึงทำให้มดทะเลทรายรับรู้ถึงความไกลที่มันเดินมาแล้วได้ "
ขอขอบคุณข้อมูลดีดีจาก http://sciencenow.sciencemag. org
ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต
มดทะเลทรายนับก้าวเดิน
